Het rood en wit van Feyenoord één. Maar waarom eigenlijk?

Wie Feyenoord zegt, zegt het goddelijke rood-witte shirt. Vroeger van dik katoen en zonder sponsor, tegenwoordig van polyester, zodat het zweet beter verwerkt wordt, en met een groot Opel-logo op de buik. Maar waarom speelt Feyenoord eigenlijk in het rood en wit?

Al een tijd lang probeer ik uit te vinden waarom dat zo is. Groen-wit, zoals vaak de uitshirts gekleurd zijn, is makkelijk te verklaren; het zijn de kleuren van Rotterdam. Maar het rood en wit is minder duidelijk. Sterker, het is eigenlijk niet te vinden waarom Feyenoord erin speelt. Een zoektocht van FRFC1908.nl, waar ik zijdelings bij betrokken was (deel 1 en deel 2)  leidde uiteindelijk tot geen enkel hard bewijs. Wel kwamen we, mede door wat tips van lezers, tot een aantal theorieën. Het shirt zou afgekeken zijn van Bolton Wanderers, een theorie die ook door historicus Jurryt van de Vooren in zijn proefschrift over Feyenoord in de Tweede Wereldoorlog wordt gebruikt. Dat zou niet raar zijn, want het blauw-rode shirt van Wilhelmina (1908-1909) was afgekeken van danwel West Ham United danwel Aston Villa – in ieder geval een Engelse club. Feyenoord zelf heeft in de persoon van Fred Blankemeijer in 1996 gecorrespondeerd met Bolton over de shirts – ook de club zelf weet dus niet waar de kleurencombinatie vandaan komt. De twee andere theorieën lijken mij minder plausibel. Het rood-wit zou een afgeleide zijn van de opkomst van communisme, of het zou uit praktisch oogpunt gedaan zijn omdat de vrouwen die de shirts maakten zo minder verschillende kleuren hoefden te gebruiken.

Maar alle drie de theorieën lijken niet te kloppen.

1910_Celeritas1

Het elftal van Celeritas in 1910. Op de foto staan onder meer oprichters van de club Kees van Baaren (de keeper) en Gerard Muller, voor Van Baaren.

De laatste dagen heb ik weer wat onderzoek gedaan. Oude kranten, boeken, clubuitgaven en verslagen van ledenvergaderingen – ik doorzocht het. Maar nergens wordt een van de bovenstaande theorieën genoemd, laat staan bevestigd. Is er eigenlijk wel een reden dat Feyenoord in het rood en wit speelt?

Ik begin steeds meer te geloven van niet. Het blauw-rode shirt waar Wilhelmina in voetbalde, werd niet gekozen vanwege de Engelse roots, maar omdat sportzaak Dekker de tenues had liggen, schrijft cluboprichter Gerard Muller in het Gedenkboek dat ter ere van het vijfentwintig jarig bestaan in 1933 wordt uitgegeven. Diezelfde sportwinkel verkocht vanaf halverwege oktober 1912 de rood-witte shirts, met zwarte broek en zwarte kousen, met rode en witte omslagen. Was het puur praktisch dat Feyenoord in die kleuren ging spelen?

Daar lijkt het wel een beetje op. In het “cluborgaan van de RVV Feijenoord”, de eerste uitgave van de club in 1912, is geen aanwijzing te vinden voor een grote theorie. Sterker, er wordt amper aandacht besteed aan de wijziging. Tussen 1909 en 1912 speelde Celeritas in het geel-zwart, volgens clubarchivaris Henk van der Stoep “omdat het in de mode was”. Nadat Celeritas in dat laatste jaar promoveert van de Rotterdamse Voetbalbond (RVB) naar de Nederlandse Voetbalbond (NVB), moet de clubnaam gewijzigd worden omdat in die bond reeds een gelijknamige club uit Den Haag voetbalt. Na een ledenvergadering waarin onder andere Minerva, Olympus, Het Zuiden en Mars worden voorgesteld, wordt vanaf het seizoen 1912/1913 Rotterdamsche Voetbalvereeniging Feijenoord de clubnaam. Vanaf dan zou Feyenoord ook in rood-wit gaan voetballen, wordt vaak gesteld (onder andere in het Jubileumboek 100 jaar).

eerste elftalfoto_1912

Een van de eerste elftalfoto’s van de RVV Feijenoord. Op de onderste rij, vierde van links, zit Adriaan ‘King’ Koonings, die uitgroeit tot één van de belangrijkste vooroorlogse Feyenoord-spelers. Na de Oorlog is hij ook nog even trainer. Zoals te zien is er een Feyenoorder met witte broek. 

Daarmee kom ik bij een tweede punt: vanaf wanneer speelt Feyenoord in het rood en wit? Een lezer op de site van De Feijenoorder schreef dat dit vanaf 1913 was. Dat blijkt niet zo te zijn. In de oktober-uitgave van het cluborgaan (in 1912 dus) wordt voor het eerst melding gemaakt van het nieuwe “clubcostuum”: “Het nieuwe costuum door den NVB goedgekeurd bestaat uit: Rood-wit jersey; verticaal verdeeld in twee helften, rechts rood, links wit (ik denk dat dit vanuit oogpunt van de drager gezien moet worden. Feyenoord speelde wel in het wit-rood, tussen 1948 en 1954 gebeurde dit regelmatig, maar dit kwam door een productiefout die door geldgebrek niet hersteld kon worden – MLA). Zwarte kousen, rood-witte omslagen. Over pl. m. 2 weken zijn de nieuwe costuums bij Dekkers verkrijgbaar: Prijs f. 2,- à f. 2,25.”

Dit betekent dat Feyenoord vanaf ongeveer halverwege/eind oktober 1912 in het rood-wit voetbalt. De eerste wedstrijd in dit shirt is dan waarschijnlijk Groen-wit – Feijenoord op 20 oktober van dat jaar (uitslag: 1-1, goal door Rijsdijk). Later in dat seizoen schrijft een boze redacteur Kees Rietveld, hij was sowieso veel boos op de leden, die in zijn ogen te weinig kopij inleverden en bovendien amper betaalden voor het blad, de leden aan over het shirt. “De eerste redacteur gaf in fraaie woorden een richtsnoer aan de kameraden die nog immer in het geel-zwart horizontaal geringde shirt en zwarte dan wel witte broek gestoken waren”, aldus clubadministrateur Phida Wolff in Geen woorden maar daden (1971). Toch voetballen nogal wat spelers, waaronder leden van het eerste elftal, tot aan ongeveer 1916 in witte broek. Het rood-witte shirt wordt daarentegen wel collectief gedragen.

Geen grote verhalen of theorieën dus. Samenvattend denk ik dat de keuze voor het rood en wit niet gemaakt is op basis van imitatie (Bolton Wanderers of eventueel Sunderland), of politiek (de Sovjet-theorie). Evenmin is de theorie over de productie en verschillende kleuren plausibel; sportzaak Dekker verkocht immers ook blauw-rode shirts. Omdat harde bewijzen ontbreken, zelfs in de clubuitgaven van de tijd waarin het besluit genomen werd staat geen uitleg, zal het gissen blijven naar de werkelijke reden van het rood-witte shirt. Persoonlijk denk ik dat het vooral was omdat het in de mode was, net als het geel-zwarte shirt immers drie jaar eerder was geweest.

Alleen bleven Feyenoord en rood-wit wel wat langer onafscheidelijk.

Met dank aan Rolph Heesakker.

Advertenties

Een gedachte over “Het rood en wit van Feyenoord één. Maar waarom eigenlijk?

  1. Leuk dat je wat over Cees van Baaren schrijft. Dat was mijn overgrootopa. Nou ja, niet Biologisch, maar zijn vader stierf heel erg jong (geloof 32) en toen heeft mijn familie (Groenenboom) hem officieel geadopteerd en als familie natuurlijk altijd behandeld. Mijn vader: A.P. Groenenboom (Albert of Ap voor jou) heeft hem altijd opa genoemd. Helaas is Cees gestorven toen ik nog maar 5 jaar oud was (1975) (Ik ben van 12 April 1970 Paaszondag en met recht een groene haas dus) maar wat HOUD ik van die man! Alleen een ding: met zijn geschiedenis i.v.m. de Kuip kan ik moeilijk tegen de bouw van een nieuw stadion zijn natuurlijk. Dat kunt u begrijpen!

    Renate Groenenboom

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s